گفتوگو با ابوالفضل رجائیان، دانشجوی دکتری مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف و برگزیده جایزه البرز
به گزارش روابط عمومی دانشگاه صنعتی شریف، ابوالفضل رجائیان، دانشجوی دکتری مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف و فعال حوزه طراحی مدارهای مجتمع (IC Design)، معتقد است ارزش یک فعالیت علمی تنها در انتشار مقاله یا ثبت یک دستاورد خلاصه نمیشود، بلکه زمانی معنا پیدا میکند که یک ایده بتواند از مرز آزمایشگاه عبور کند و سالها بعد نیز در حل یک مسئله واقعی مورد استفاده قرار گیرد.
او که بهتازگی به عنوان یکی از برگزیدگان جایزه البرز معرفی شده است، مجموعهای از فعالیتهای علمی، پژوهشی و صنعتی را پشتوانه این موفقیت میداند؛ از معدل ۱۹.۹۸ در مقطع دکتری و انتشار مقالات ژورنالی در نشریات معتبر IEEE گرفته تا مقالات کنفرانسی نمایهشده در IEEE و مشارکت در پروژههای مشترک دانشگاه و صنعت.
از طراحی مدار تا پژوهش
رجائیان علاقه خود به طراحی مدار را به سالهای نخست دانشگاه بازمیگرداند؛ زمانی که جذابیت تبدیل یک ایده ذهنی به یک مدار واقعی، او را به سمت طراحی مدارهای مجتمع سوق داد. او طراحی IC را ترکیبی از دانش و خلاقیت میداند؛ فرآیندی که در آن یک ایده ابتدا طراحی میشود و سپس در قالب یک مدار و Layout، در ابعادی بسیار کوچک و در مقیاس نانومتر، پیادهسازی میشود.
این پژوهشگر در سالهای فعالیت خود در هر دو حوزه طراحی آنالوگ و دیجیتال فعالیت داشته، اما تمرکز پژوهشیاش در سالهای اخیر بیشتر بر طراحی دیجیتال و طراحی سختافزار قرار گرفته است.
به گفته رجائیان، آنچه باعث شده پژوهش را به عنوان بخش مهمی از زندگی خود دنبال کند، لذت مواجهه با مسائل جدید است؛ مطالعه یک مقاله، پیدا کردن یک مسئله و تلاش برای ارائه راهحل، برای او بخشی از جذابیت زندگی دانشگاهی است.
جایزه البرز برای یک مسیر علمی
برگزیده جایزه البرز تأکید میکند که این جایزه به یک پژوهش مشخص تعلق نگرفته و مجموعه فعالیتها و دستاوردهای علمی او در فرآیند ارزیابی مورد توجه قرار گرفته است.
معدل ۱۹.۹۸ در مقطع دکتری، چندین مقاله ژورنالی در نشریات معتبر IEEE، مقالات کنفرانسی نمایهشده در IEEE و مشارکت در پروژههای صنعتی مشترک میان دانشگاه و صنعت، بخشی از سوابق علمی اوست. رجائیان با وجود این دستاوردها، خود را همچنان در ابتدای مسیر علمی میداند و معتقد است هرچه بیشتر در مسیر پژوهش پیش میرود، پرسشهای بیشتری برایش شکل میگیرد.
او جایزه البرز را نه نقطه پایان، بلکه انگیزهای برای ادامه این مسیر میداند؛ مسیری که در آن یادگیری و پژوهش همچنان ادامه خواهد داشت.
دغدغهای فراتر از انتشار مقاله
«اثرگذاری» یکی از کلیدواژههای اصلی در نگاه رجائیان به پژوهش است. او معتقد است یک فعالیت علمی زمانی میتواند ارزش بیشتری پیدا کند که راهحلی برای یک مسئله واقعی ارائه دهد و بتواند در آینده مورد استفاده قرار گیرد. او میگوید برایش مهم نیست که یک راهحل حتماً با نام خودش شناخته شود. آنچه اهمیت دارد، باقی ماندن اثر یک ایده است.
رجائیان در توضیح این نگاه، به رابرت توماسولو اشاره میکند؛ پژوهشگری که الگوریتم معروف خود را در سال ۱۹۶۷ ارائه کرد و اصول بنیادی آن همچنان در معماری پردازندههای مدرن مورد استفاده قرار میگیرد.
از نگاه او، این نمونهای از ماندگاری یک کار علمی است؛ اینکه یک ایده بتواند از عمر صاحب خود فراتر رود.
او میگوید: «برای من، ماندگاری یک ایده زیباتر از ماندگاری یک نام است.»
چالش امکانات و تجهیزات
مسیر پژوهش در حوزه طراحی سختافزار و مدارهای مجتمع، بدون چالش نبوده است. رجائیان یکی از مشکلات این مسیر را محدودیت در دسترسی به تجهیزات و ابزارهای تخصصی عنوان میکند.
به گفته او، دسترسی به برخی تجهیزات پیشرفته در کشور آسان نیست و گاهی حتی انجام یک آزمایش ساده نیازمند صرف زمان برای پیدا کردن ابزار مناسب یا فراهم کردن شرایط مورد نیاز است. در برخی موارد نیز پژوهشگران ناچارند با امکانات موجود، راهحلهای جایگزین پیدا کنند؛ مسئلهای که اگرچه روند پژوهش را دشوارتر و زمانبرتر میکند، اما در عین حال مهارت حل مسئله را تقویت میکند.
شریف؛ بخشی از زندگی یک پژوهشگر
برای رجائیان، دانشگاه صنعتی شریف تنها محل تحصیل و پژوهش نیست. او از شریف به عنوان بخشی از زندگی خود یاد میکند؛ محیطی که حضور در آن برایش با نوعی آرامش همراه است.
او میگوید گاهی با نگرانیها و دغدغههای روزمره وارد دانشگاه میشود، اما قرار گرفتن در فضای دانشگاه، مشغول شدن به یک مسئله علمی و حتی قدم زدن در محوطه شریف باعث میشود برای مدتی از دغدغههای دیگر فاصله بگیرد.
از نگاه او، همین ارتباط عاطفی باعث شده است احساس تعلقش به شریف فراتر از رابطه معمول یک دانشجو با محل تحصیل باشد.
نقش استاد راهنما و خانواده
رجائیان در مسیر علمی خود از دکتر سیدمجتبی عطاردی، استاد راهنمایش، به عنوان یکی از افراد اثرگذار یاد میکند. او علاوه بر دانش و تجربه علمی استاد خود، اعتماد و فضایی را که برای یادگیری، تجربه کردن و دنبال کردن ایدهها در اختیارش قرار گرفته، مهم میداند و سالهای فعالیت در کنار او را بخش مهمی از مسیر علمی خود عنوان میکند.
در کنار استاد و دانشگاه، خانواده نیز جایگاه ویژهای در روایت رجائیان دارد. او پدر و مادرش را از مهمترین حامیان خود میداند و معتقد است بخش مهمی از آرامش و انگیزهای که برای ادامه این مسیر داشته، حاصل حمایت آنها بوده است.
او موفقیتهای خود را نیز صرفاً متعلق به خودش نمیداند و پشت هر دستاورد، محبت و حمایت خانواده را میبیند.
خوشحالی برای خوشحالی دیگران
دریافت جایزه البرز برای رجائیان بیش از آنکه صرفاً یک موفقیت شخصی باشد، زمانی معنا پیدا کرد که شادی خانواده و استادش را دید.
او میگوید روز اهدای جایزه، حضور پدر و مادر، استاد و افرادی که دوستشان دارد، این اتفاق را برایش به لحظهای متفاوت تبدیل کرد.
از نگاه رجائیان، بخشی از معنای موفقیت در این است که انسان بتواند باعث خوشحالی کسانی شود که دوستشان دارد. او معتقد است برخی از زیباترین لحظات زندگی زمانی شکل میگیرند که فرد شادی عزیزانش را به واسطه یک موفقیت تجربه میکند.
آینده؛ خلق چیزی که بعد از صاحبش بماند
رجائیان درباره آینده معتقد است نمیتوان مسیر زندگی را با قطعیت پیشبینی کرد. با این حال، سلامتی خود و خانواده را پیش از هر دستاورد دیگری قرار میدهد و امیدوار است در سالهای آینده زندگی سالم و آرامی در کنار عزیزانش داشته باشد.
در مسیر علمی نیز هدف او ادامه پژوهش و تلاش برای خلق ایدهها و فناوریهایی است که از مرز مقاله و آزمایشگاه عبور کنند.
او آرزو دارد روزی بتواند سیستم، ایده یا راهحلی ارائه دهد که سالها بعد نیز مورد استفاده دیگران قرار گیرد؛ حتی اگر در آن زمان کسی نام طراح یا پژوهشگر اولیه آن را نداند.
رجائیان در نهایت، موفقیت را تنها در رسیدن به جایگاه علمی بالاتر یا کسب دستاوردهای بیشتر تعریف نمیکند. برای او، موفقیت زمانی معنا پیدا میکند که هم خانواده و عزیزانش از مسیر زندگی او خوشحال باشند و هم دانش و پژوهش او بتواند سهمی، هرچند کوچک، در بهتر شدن زندگی دیگران داشته باشد.
او میگوید اگر روزی بتواند چنین اثری از خود به جا بگذارد، یکی از زیباترین اتفاقهای زندگیاش رقم خورده است؛ اثری که شاید نامش را با خود نداشته باشد، اما ایدهاش همچنان به زندگی ادامه دهد.